nomadas-galiza

Tot el camp
es un clam
som la gent Blau Grana
Tan se val d’on venim
Si del sud o del nord
ara estem d’acord
estem d’acord
una bandera ens agermana.
Blau Grana al vent
un crit valent
tenim un nom
el sap tothom

Barça!, Barça!, Baaaarça!!!!

Jugadors
Seguidors
tots unit fem força
son molts d’anys plens d’afanys
son molts gols que hem cridat
i s’ha demostrat
s’ha demostrat
que mai ningú no ens podrà tòrcer
Blau Grana al vent
un crit valent
tenim un nom
el sap tothom

Barça!, Barça!, Baaaarça!!!!

E sona así

È già da qualche tempo che i nostri fascisti
si fan vedere poco e sempre più tristi,
hanno capito forse, se non son proprio tonti,
che sta arrivare la resa dei conti.

Forza che è giunta l'ora, infuria la battaglia
per conquistare la pace, per liberare l'Italia;
scendiamo giù dai monti a colpi di fucile;
evviva i partigiani! È festa d'Aprile.

Nera camicia nera, che noi abbiam lavata,
non sei di marca buona, ti sei ritirata;
si sa, la moda cambia quasi ogni mese,
ora per il fascista s'addice il borghese.

Forza che è giunta l'ora, infuria la battaglia
per conquistare la pace, per liberare l'Italia;
scendiamo giù dai monti a colpi di fucile;
evviva i partigiani! È festa d'Aprile.

Quando un repubblichino omaggia un germano
alza il braccio destro al saluto romano.
ma se per caso incontra partigiani
per salutare alza entrambe le mani.

Forza che è giunta l'ora, infuria la battaglia
per conquistare la pace, per liberare l'Italia;
scendiamo giù dai monti a colpi di fucile;
evviva i partigiani! È festa d'Aprile.

In queste settimane, miei cari tedeschi,
maturano le nespole persino sui peschi;
l'amato Duce e il Führer ci davano per morti
ma noi partigiani siam sempre risorti.

Forza che è giunta l'ora, infuria la battaglia
per conquistare la pace, per liberare l'Italia;
scendiamo giù dai monti a colpi di fucile;
evviva i partigiani! È festa d'Aprile.

Ma è già da qualche tempo che i nostri fascisti
si fan vedere spesso, e non certo tristi;
forse non han capito, e sono proprio tonti,
che sta per arrivare la resa dei conti.

Forza che è giunta l'ora, infuria la battaglia
per conquistare la pace, per liberare l'Italia;
scendiamo giù dai monti a colpi di fucile;
evviva i partigiani! È festa d'Aprile.

LUIS M. SÁENZ.

Catorce de abril: 75 aniversario da proclamación da II República. A España de hoxe pouco ten que ver coa de entón. Sería un absurdo exercicio de nostalxia querer articular novos proxectos políticos sobre a base de "un retorno" a un tempo cuxos movementos sociais eran tan diferentes aos actuais. Non se trata de "volver" á Segunda República nin de situar os actuais conflitos políticos como prolongación dos de outrora, senón de inspirar un novo e fecundo sentimento republicano.

1. Asistimos a unha campaña de contrainformación desde medios afíns ao PP co propósito de lavar a cara do franquismo e criminalizar a República española. É de xustiza redobrar os esforzos para sacar á luz toda a dimensión da represión franquista e "rehabilitar" legalmente e recoñecer a quen foron condenados pola fraudulenta "xustiza" franquista polo único delito de defender a liberdade. Todos os esforzos de recuperación da memoria histórica colectiva merecen apoio e alento. O testemuño de quen protagonizaron o período republicano toma agora máis valor que nunca, xa que non son moi numerosos quen poden prestalo e ben merece un especial esforzo das institucións, as universidades, os investigadores sociais e os historiadores, as fundacións, etc., para que non se perda un patrimonio cultural e político de primeira orde.

2. É necesaria tamén unha reivindicación "xenérica" do "bando republicano", entendendo por tal non unha determinada adscrición política -ata que punto pode tacharse aos anarquistas de "republicanos" sen deformar as súas aspiracións?- senón ao conxunto de quen combateron a sublevación franquista. A pesar dos erros e horrores "dos nosos", a pesar da radical fragmentación "republicana" en proxectos diferentes e mesmo opostos, era interese da humanidade que nesa guerra fose derrotado o franquismo.

Non debe caerse, con todo, na tentación de presentar unha imaxe "maquillada", ocultar os crimes cometidos "no noso bando" nin, menos aínda, "alisar" a historia para facela máis benpensante. Pois o ocorrido en España entre 1931 e 1939 non é pensable só en termos de republicanos e franquistas. A pretensión de facer do "bando republicano" unha pasta uniforme, homoxénea sobre estándares das sociedades europeas do século XXI, levaríanos a ignorar as experiencias máis ricas daquel entón, como, por exemplo, a do movemento anarcosindicalista, a do POUM ou a do largocaballerismo, ou os nefastos efectos da inxerencia estalinista. Tal simplificación uniformizadora ignora que aquela historia tamén debe pensarse en termos de revolución e contrarrevolución, ou condena ao olvido experiencias como a das colectivizacións, o movemento de mulleres libres, etc. Iso sería un erro histórico e un erro político, xa que as leccións dese tipo de experiencias, irrepetibles, son, en realidade, as máis ricas que podemos extraer daquel período. Non para imitalas, senón para facelas, críticamente, parte da nosa propia equipaxe.

3. Agora ben, recalcado isto, talvez o máis coherente co espírito de quen lograron acabar en 1931 coa monarquía borbónica sería pensar e facer un novo republicanismo. Non teño ningunha dúbida de que ningunha monarquía está justificada e de que é arcaico e antidemocrático que un cargo político transmítase vía familiar. Se a ?herdanza? no ámbito das propiedades e a riqueza perpetúa as desigualdades e os privilexios, máis aberrante parece aínda que se herde a "xefatura do Estado", aínda que sexa simbólicamente. Quen así o entendemos debemos abordar, sen tremendismos, a tarefa de tratar de ir modificando a opinión social respecto diso, para conseguir que nalgún momento a maioría da poboación senta identificada cun cambio republicano e non senta medo á hora de abordalo. Si, non queremos rei.

4. O novo republicanismo non pode referirse só á Xefatura do Estado. A "cuestión monárquica" non é a máis importante, se abordamos "a política" desde o punto de vista da vida e das liberdades "da xente".

Tras a revolucionaria reforma do matrimonio, lin varias entrevistas nas que as persoas preguntadas viñan dicir que, estando ben tal cousa, tratábase dunha medida menor, "reformista", sen a dimensión revolucionaria que tería, por exemplo, a abolición da monarquía. Difiro radicalmente de tal interpretación. No mundo, repúblicas hai a fartar. Pola contra, sobran os dedos dunha man para contar os países nos que dúas mulleres ou dous homes poden contraer matrimonio. Se ligamos "republicanismo" a certos contidos en dereitos e liberdades, non cabe dúbida de que as "monárquicas" España ou Suecia son máis "republicanas" que a maior parte das repúblicas. Non é máis revolucionario aquilo que máis cambia "a forma do Estado e as súas institucións", senón aquilo que máis cambia a vida e transforma nun sentido democrático e participativo as relacións entre as persoas e as institucións.

Está claro que en condicións revolucionarias, ou baixo ditaduras, o derrocamento do sistema político vixente pódese converter na lema no que se concentran todas as aspiracións de varrer a antiga orde. Pero esa non é a situación na España de 2006.

5. O novo republicanismo sería cuestión de dereitos, en primeiro lugar. Nunha concepción dinámica, vontade de ampliación e extensión de dereitos, desenvolvemento da capacidade e posibilidade de cada persoa a gobernar a súa propia vida. Así, por exemplo, en España a axenda dun republicanismo novo podería incluír aspiracións como a renda básica de cidadanía, a lei de identidade de xénero, a despenalización do aborto, unha lei sobre a garantía do acceso a unha vivenda, a regulación da eutanasia, a legalización da distribución con control sanitario e consumo das sustancias psicoactivas prohibidas, leis que fomenten a paridade (como a anunciada Lei de Igualdade), o laicismo pleno do Estado, os dereitos ambientais, a "democracia industrial", a diminución da idade mínima para ter dereito a voto, os dereitos sindicais no Exército, a Policía e a Garda Civil, etc., enfoque que, por outra banda, permite articular alianzas sociais moito máis amplas que unha política centrada na "forma" da xefatura do Estado. A España de 2006 é máis republicana que a do 2004, e a do 2008 debe selo aínda máis.

6. O novo republicanismo non só reivindica dereitos, senón tamén novos suxeitos dos vellos e dos novos dereitos. É dicir, o dereito á política. A democracia non só se amplía co crecemento dos dereitos de cidadanía, senón tamén por medio da ampliación do dereito de cidadanía. Iso, noutras épocas, traduciuse na cidadanía das mulleres. Hoxe, tradúcese na cidadanía para os novos excluídos, as e os inmigrantes.

O novo republicanismo debe tamén superar o centralismo e o paternalismo inherente a certas concepcións "xacobinas" da República. Se, ao meu entender, o "xacobinismo" nunca foi revolucionario, menos aínda o é agora, cando esa ideoloxía pode converterse en último reduto "progresista" do Estado-nación. Certamente, clamar polo "adelgazamento do Estado" no sentido de reclamar a abolición de leis laborais, sistemas públicos de sanidade e educación, etc., só é "republicanismo" no sentido que o vincula ao Partido Republicano de Bush. O novo republicanismo emancipador debe afastarse de concepcións "estatalistas" nun sentido totalmente diferente: un cambio profundo nas relacións entre institucións e cidadanía, unha implicación desta non só na decisión sobre quen goberna, senón tamén nas decisións de goberno, unha apertura cara a novas formas de autoxestión social. En certa forma, trátase de crear un espazo público non estatal, ir minando esa especial "división do traballo" constitutiva do Estado: aquela que fai "da política" un oficio, patrimonio dun gremio de supostos especialistas...

7. Por último, o novo republicanismo debería conter a conciencia da súa propia limitación, da súa parcialidade, da súa incapacidade para describir o conxunto dunha estratexia liberadora. Non pode facer isto último, pois por moi cidadán e participativo que se faga, "republicanismo" segue facendo referencia ao Estado ou aos dereitos cidadáns garantidos por este. En certo xeito, talvez podería ser unha boa fórmula para describir a parte dunha estratexia emancipadora que ten que seguir tendo que ver co Estado. Pero o movemento que transforma o mundo é moito máis que iso, actúa na vida cotiá, nas relacións persoais, nas experiencias de cooperación social. Aí, "abaixo", revoluciónase a vida, créanse as relacións de forzas que permiten cambios no Estado que á súa vez poden facilitar ou dificultar o bulir da creatividade social. Como no período 1931-1939, e quizá especialmente en 1936 e 1937, "republicanismo" é unha denominación demasiado estreita para incluír todas esas dinámicas sociais, que talvez non caiban baixo ningún termo omnicomprensivo.

Publicado na revista TRASVERSALES, nº 2, primavera 2006. Traducido ao galego por Administrador.

Entrevista publicada na revista arxentina PÁGINA 12. Silvina Friera entrevista ao antropólogo Manuel Delgado. Traducido ao galego por Administrador.

Fala tan rápido que ás veces custa seguirlle o ritmo, pero a súa claridade conceptual amortece o impacto que provoca esa velocidade coa que transmite as súas ideas. O público que o escoitou no Teatro San Martín, durante a súa intervención no Terceiro Encontro Internacional de Pensamento Urbano, puido apreciar a este irónico antropólogo catalán que cuestionou a destra e sinistra as correccións políticas que o pon de tan mal humor. Sen anestesia e nunha seguidilla vertixinosa, Manuel Delgado arroxou os seus dardos contra varios brancos. Dixo que para facer unha boa tese académica había que xuntar "dúas ou tres frases con palabras difíciles para que non se entenda nada". Respecto dos seus colegas engadiu que máis que interrogarse sobre o futuro das sociedades deberían preguntar "canto custa un aluguer". Acusou aos arquitectos de asociarse ao Estado e ao capital privado para realizar negocios non santos: comprar terras a prezos públicos para despois "venderlla á xente a prezos privados". E lembrou que a mediados dos 80, baixo o acubillo dos chamados plans especiais de reforma interior, na zona vella de Barcelona leváronse adiante derrubamentos e expropiacións que, lonxe de reacoller ás familias desaloxadas e mellorar as súas condicións de vida, "acabaron sendo destinados ao asentamento de clases medias e altas desexosas de mergullarse nun barrio tradicional e multicultural, convenientemente desinfectado de conflitos".

O autor de "El animal público" (Anagrama) sinala que a planificación urbana equivale a ordenar e disciplinar as sociedades. "O problema é cando esa planificación urbana ten a convición de que vai solucionar por si mesmos problemas sociais que son de índole estrutural e profunda, e cando considera que certa disposición dunha contorna, que a forma creativa e con frecuencia ousada de organizar un espazo público, vai resolver automaticamente problemas cuxa raíz non é arquitectónica senón social e económica", subliña Delgado na entrevista con Páxina/12. "Dise que se ti fas un bo proxecto, non tes que deixar que a realidade o estrague. Pero en Puerto Madero, que estaba previsto que fose unha zona exclusiva, non se puido evitar a aparición de bolsóns de miseria".

En Barcelona, en Buenos Aires, en todas as grandes cidades, a mercadotecnia turística globalizadora propón ocultar a miseria, sacala do foco da cámara do turista, pero tamén da mira do cidadán.

Si, porque non hai unha planificación a fondo das cidades senón da súa mera imaxe, que ten unicamente como destinatarios as guías turísticas e os libros de boa arquitectura. As cidades están construídas para ser fotografadas, pero non para ser habitadas. Calquera persoa que desminta esa vontade de ver un espazo pacificado, sosegado e previsible, calquera persoa que non estea en condicións de contribuír a esa paisaxe, automaticamente será digna de ser excluída.

O discurso da globalización trata de mostrar que é correcto, en termos de modernización, reciclar zonas vellas ou fabrís das cidades. Que implicancias tivo e ten esta reciclaxe?

Aí está a cuestión, o que eu e ninguén cun mínimo de sentido común pode cuestionar é que as cidades cambian e teñen que cambiar, pero a favor de quen?, para quen? Imaxinemos que se rehabiliten barrios degradados. Se hai lugares insalubres, un esperaría que a planificación urbana, pública ou privada, contribuíse a mellorar a vida da xente. Con todo, trátase de instalar certas infraestruturas de orde simbólica, cultural, pero a pregunta sempre ao final é a máis prosaica: "Oes, canto vale o metro cadrado?". No caso das zonas onde desapareceron as industrias, todo está disposto para que nos esquezamos de que houbo obreiros, graxa, fume, e o que queda quizais sexa algún resto fabril elevado á categoría de resto arqueolóxico. A tentación, con frecuencia, é a defensa romántica dos barrios vellos, que no fondo ten moito de reaccionaria e que é un sentimento típico de clase media, de xente que non vive no barrio, pero que pode pasearse de cando en vez buscando algún tipo de verdade, de singularidade, de autenticidade. É moi perigoso porque se perde de vista que hai xente vivindo alí e que as rehabilitacións deses barrios deberían beneficiar aos veciños, o que non ocorre porque xa non poden pagar os prezos da renda.

A que atribúe ese interese dos sectores medios por mudarse a barrios tradicionais reciclados que tiveron un pasado popular?

En Europa non queda ben ser rico, á xente non lle gusta vivir en barrios de clase alta. Á clase media española avergoñaríalle vivir en Puerto Madero, preferiría vivir nun barrio popular rehabilitado, en nome da mixtura e da mestura. Toda esta política de planificación urbana que serve para xerar heteroxeneidade social nunca se aplica nos barrios ricos. Aí está o truco; a ninguén se lle ocorre heteroxeneizar os barrios ricos, o que hai que heteroxeneizar son os barrios pobres, basicamente para atender a demanda dun mercado de vivendas que está encantado de apropiarse de barrios con sabor popular que lles permiten aos que se mudan a eses lugares adquirir unha respetabilidade social que xamais obterían nun barrio de clase alta, aínda que as súas vivendas sexan iguais ou moi parecidas ás da clase alta. Calquera intervención, polo menos en Europa, sempre acaba provocando esa pregunta fundamental: canto vai valer despois o metro cadrado?

Delgado non perde a amabilidade cando se enfada. O antropólogo pertence á raza dos malhumorados que no canto de elevar a voz apelan á ironía para tomar distancia e gañar en perspectiva. "A cidade sempre foi un festín nun mundo que vive basicamente do beneficio a calquera costa. O que ocorre é que agora parece que cada día existen menos escrúpulos, e xa ninguén tenta disimular que se está pondo en venda as cidades, convertendo aos seus habitantes en meros figurantes dun anuncio publicitario que teñen que estar todo o tempo sorrindo e circulando, coma se fosen un ballet, por un espazo público pacificado, tranquilo e amable no que reina a urbanidade e a cortesía".

Que pasa cos inmigrantes nestas cidades?

Depende se poden comprar ou non. Os inmigrantes son un factor de rehabilitación extraordinaria; están a facer revivir barrios enteiros que estaban en proceso de degradación, aínda que a opinión pública maioritaria se empeñe en convencernos de que os inmigrantes deterioran os barrios.

Por que Europa está tan fóbica?

Coma se Europa non tivese antecedentes fóbicos graves; que unha minoría poida ser acusada de todos os males e perseguida non creo que sexa un fenómeno especialmente das sociedades europeas, por tanto non hai nada novo baixo o sol. É fantástico que os inmigrantes teñan a culpa de todo, que fariamos sen eles? Tanto as maiorías sociais como os gobernos están encantadísimos de que os inmigrantes estean aí para botarlles a culpa. Por suposto que hai problemas, como corresponde a unha mutación na paisaxe humana. De súpeto nas cidades españolas apareceron persoas dun aspecto fenotípico distinto do habitual, con trazos culturais que non son os propios dos españois. Pois claro que hai problemas, pero non os habería se non estivesen os inmigrantes? Eses problemas entre comiñas son unha cota que vale a pena pagar porque o futuro das cidades depende dos inmigrantes, gústenos ou non nos guste. A min encántame, aínda que hai xente que o atopa problemático.

Cal sería o problema?

En Barcelona vivo nun barrio que se encheu de chineses. Hai xente á que lle molesta, pero a min moléstame a xente que se molesta. Ao final, acabas comprando nas súas tendas ou indo ás súas barbarías, que non están mal, e estou a pensar se algún día non irei darme un desas masaxes que ofrecen a 12 euros (risas). Penses o que penses, acabarás chamando á súa porta para pedirlles o sal e acabarás dicindo o que din todos: que a culpa a teñen os chineses, os mouros, ou os suramericanos, que "salvo o meu veciño, son boas persoas". Estas son as consecuencias do multiculturalismo; por iso cada día prefiro máis ese racismo groseiro da xente que vai por aí dicindo que a culpa de todo téñena os inmigrantes, que ese antirracismo sutil de xente de clase media, que xamais se lle escapará nin unha soa frase nin unha soa palabra nin unha soa insinuación ás que nos teñen afeitos os xenófobos, pero que en cambio na súa práctica cotiá é máis excluínte que o racista.

A que se refire? De que maneira exclúe o antirracista?

No casco antigo de Barcelona fíxose un traballo de investigación que advirte que as persoas que teñen expresións de índole xenófobas explícitas, que alimentan as enquisas inquietantes coas que a prensa advirte do aumento da xenofobia, levan aos seus fillos aos colexios públicos do barrio onde acabarán mesturándose cos detestados inmigrantes. Mentres que a xente de clase media, que xamais contestaría de forma incorrecta a unha enquisa, leva aos seus fillos a colexios privados ou públicos, pero foxe do barrio para non mesturarse. Posto a elixir, prefiro ao que di o que pensa. Os antirracistas son moi perigosos.

Por que? Seica pola corrección política?

Si, porque son virtuosos. O Fórum Universal das Culturas que se montou en Barcelona foi unha tomadura de pelo. Ese tipo de retórica é vomitiva e hipócrita; serve para facernos crer que fronte á inxustiza e ás asimetrías o que fai falta é amor, comprensión e tolerancia, palabra que detesto. Ti queres que te toleren?

É unha palabra que implica a aceptación do outro porque non queda máis remedio...

Os que usan a palabra tolerancia cren que planificar a linguaxe serve para que as desigualdades sociais queden anuladas polo feito de non falar nunca delas. A palabra prohibida é explotación; de feito xa non hai clases, hai culturas. Isto é fantástico, marabíllame como pode cambiar o mundo coa linguaxe. Agora hai que comprender ás culturas...é unha linguaxe vaporosa que entende que a alternativa é máis comprensión e non máis xustiza. Os mesmos que piden comprensión son os que asinan a orde de expulsión dos inmigrantes.

Pode lerse a entrevista no orixinal aqui

There's a valley in Spain called Jarama
It's a place that we all know so well;
It was there that we gave of our manhood
Where so many of our brave comrades fell.

We are proud of the Lincoln Battalion
And the fight for Madrid that it made,
There we fought like true sons of the people
As part of the Fifteenth Brigade.

Now we're far from that valley of sorrow,
But its memory we'll never forget,
So before we continue this reunion,
Let us stand to our glorious dead.

There's a valley in Spain called Jarama
It's a place that we all know so well;
It was there that we gave of our manhood
Where so many of our brave comrades fell


Podes escoitala aqui
http://www.youtube.com/watch?v=GTDzjYNJZ0Q

Marcelo Exposito.

A aparición en castelán dunha serie de títulos no ronsel do "operaismo" italiano (tan diversos como Toni Negri e Christian Marazzi na colección "Cuestiones de antagonismo" de Akal, Marco Revelli no Vello Topo ou Paolo Virno) é todo un acontecemento. Certo é que o "longo 68" de Italia, co seu epítome nas insurreccións de 1977, saldouse cunha derrota tráxica: para atallar a múltiple crise de mando aberta polos movementos de oposición, o Estado impuxo unha infame "democracia de excepción" que esmagou a unha xeración con cárcere e exilio indiscriminados. E sobre os cascallos, o capital erixiu a súa propia revolución produtiva á calor da contrarrevolución cultural que estendeu o "pensamento débil" por dúas décadas.

Como se entende pois o proveito da veta italiana para o pensamento crítico post-68 e que Italia sexa de novo un laboratorio político central para o movemento de movementos contra a globalización neoliberal? Paolo Virno atina: porque o "movemento do 77" dirixiu cedo a insurección ao centro das transformacións que se sintetizaron na imaxe do "tránsito do fordismo ao postfordismo", atisbando as liñas de fuga tanto do capitalismo como dos seus antagonistas. En suma, porque, con máis sustancia que outros "maios" mellor reputados e máis fotoxénicos, preludiu a nosa actual condición epocal.

Paolo Virno diagnosticou esa contrarrevolución cultural dos anos 80: imprescindibles resultan tanto o seu denso "O recordo do presente", unha máquina de batalla filosófica contra o postmoderno "fin da Historia", como os afiados textos que, recompilados no excelente volume castelán "Virtuosismo e revolución", exercen unha autopsia precisa do cinismo e a chantaxe que sostiveron a restauración do mando tras a crise de gobernabilidade.

Pero onde o pensamento político de Virno levanta de verdade o voo é no soberbio ensaio "Virtuosismo e revolución", un cume alcanzado tras a tortuosa e perseverante experiencia histórica colectiva que encarna a súa biografía. Acosado por un proceso xudicial de 8 anos e prisión por "asociación subversiva e constitución de banda armada", tras ser absolto en 1987 participa no traballo colectivo da revista "Luogo Comune", que recorta dunha estraña pasaxe dos "Grundisse" de Marx o termo "xeral intellect" co fin de situar no centro da crítica do postfordismo o concepto de "intelectualidade de masas". Concepto que resoa por todas as partes en "Virtuosismo e revolución": a Acción política actual debe orientarse ao Éxodo, subtraendo ao dominio do Traballo a produtividade do Intelecto público e colectivo.

E é o Virno máis suxestivo quen verbaliza as palabras crave para o léxico da nova Acción política. Necesitamos practicar unha Desobediencia radical "que, fronte á desobediencia civil clásica, poña en cuestión non xa leis concretas, senón a propia facultade de mandar do Estado". A Multitude debe "experimentar e construír novas formas de democracia non representativa e extraparlamentaria": fundar unha República, unha "esfera pública non estatal" que se vexa protexida por "un Dereito de Resistencia ilimitado". Unha lectura penetrante e audaz de Marx e Spinoza é o corazón que latexa con forza en "Virtuosismo e revolución" e "Gramática da multitude".

ENTREVISTA CON PAOLO VIRNO.

"AGORA COMEZA O VERDADEIRO ’DESPOIS-DO-MURO’".

ME: Como avaliaría a revalorización que hoxe se está dando da tradición do pensamento "operaista" italiano?

PV: A diferenza doutras correntes de pensamento dos anos 60 e 70, o "operaismo" non se converteu en obxecto de curiosidade anticuaria, senón que demostrou ter cousas importantes que dicir sobre a época da globalización. O seu mérito é, fronte a outra esquerda que alimentaba insensatamente nostalxias, o comprender e analizado a tempo que nos anos 80 estaba a afirmarse un modelo de desenvolvemento baseado no saber e a comunicación, moi diferente por tanto do fordismo. Nos últimos quince anos, utilizou proveitosamente o concepto marxiano de "xeneral intellect". Marx opinaba que, a un certo nivel de desenvolvemento capitalista, a produción da riqueza non estaría xa conectada ao traballo repetitivo, senón á intelixencia social, ao coñecemento en canto ben común, á ciencia. Paréceme que esta tendencia é xa unha realidade. E que esta realidade se chama globalización ou postfordismo. O actual proceso de traballo ten como materia prima a linguaxe, os procesos cognitivos, mesmo os afectos. O "general intellect" do que falaba Marx encárnase nos traballadores da comunicación, nos precarios, nos migrantes.
ME: Pensa que a contrarrevolución cultural dos anos 80 que analizou en moitos dos seus escritos remitiu finalmente?

PV: Nos anos 80, o pensamento postmoderno foi unha ideoloxía de masas. Apoloxía do presente, fin da Historia, aguda sensibilidade polo posible e o continxente: estes ritornelos foron entoados xusto tras a derrota dos movementos antagonistas, constituíndo a banda sonora da produción "just in estafe". O tipo humano eloxiado polo pensamento postmoderno non é outro que o "home flexible" descrito por Richard Sennett e tantos outros. Pero esa estación finalizou xa. O novo proceso de traballo afirmouse plenamente, así que non necesita muletas ideolóxicas. Os opresores, do mesmo xeito que os oprimidos, non saben que facer con esa representación da realidade que evacúa o conflito radical. Tanto os neoconservadores estadounidenses como a multitude de Seattle e Xénova buscan acuñar un novo léxico político de amplas miras. Desde faccións opostas, por suposto; pero, para ambos, xa non é o tempo do minimalismo ético.

ME: A que atribúe o tránsito do neoliberalismo de "rostro amable", tras a caída do Muro de Berlín, á actual dinámica belicista tanto nas relacións internacionais como na xestión do mando capitalista na vida cotiá?

PV: Moi amable non era, o neoliberalismo de fai dez ou quince anos. Foi entón cando se afirmou a precariedade como regra de ouro do novo mercado de traballo e as rendas creceron descontroladamente por todas as partes. A aparente "amabilidade" na política internacional era debida á incerteza sobre cales deberían ser as novas institucións transnacionais. En suma, os anos 90 foron anos de transición nos que os Estados nacionais eran cascas baleiras. Paréceme un erro confundir esta transición con unha dinámica estable. Se identificamos a nova figura da soberanía mundial cos anos de Clinton, chamándoa "Imperio" [vexan o libro de Michael Hardt e Toni Negri (Paidós)], arriscámonos a enmudecer cando entra en escena Bush. Penso que só agora, coa guerra de Iraq, comeza o verdadeiro "despois-do-Muro", é dicir a verdadeira, longa redefinición das formas políticas. Só agora comeza unha "fase constituínte". Terrible, certamente, pero con vías abertas, aínda que só sexa porque nela actúa o movemento de movementos. 

Texto e entrevista a Paolo Virno publicada non suplemento "Cultura/s" de LA VANGUARDIA, mércoles, 3 de decembro de 2003.

 Intervención de Daniel Cohn-Bendit no el Parlamento Europeo (5/5/2010).

Señor presidente, estimados colegas. Quixera continuar na liña trazada por Guy Verhofstadt. É evidente que durante catro meses estivemos mareando a perdiz. É evidente que nos equivocamos. É evidente que, con eses titubeos, estivemos dando pábulo aos mercados e á especulación. Polo menos, os membros do Consello responsables deberían dicilo, deberían dicir "equivocámonos, é culpa nosa". A Sra. Merkel, o Sr. Sarkozy, non sei en realidade que papel xogan, pero todo o mundo podía lelo nos xornais: deben facelo de inmediato.

Querería que, polo menos, se entenda que estamos a pedirlle ao goberno de Papandreou algo case imposible de lograr. Eu pídolle a Ecofin e aos xefes de goberno que pensen se eles mesmos son capaces de facer nos seus países reformas como as que lle estamos pedindo a Grecia. Canto tempo faría falta para reformar o sistema de pensións en Francia ou Alemaña? E estámoslle pedindo a Papandreou que o cambie todo en tres meses! Están vostedes totalmente tolos, e proba diso é o que agora está a pasar en Grecia. Non lle estamos dando a Papandreou nin a Grecia o tempo necesario para atopar unha solución consensuada. Non existe en Grecia unha identificación co Estado. Existe tan só a política de "cada quen ao seu". E iso é lamentable. A responsabilidade por iso repártese ao longo de décadas de práticas corruptas dos políticos en Grecia. Pero hai que xerar cohesión. E iso hai que facelo, non decretalo.

Xa verán en España ou Portugal, se teñen problemas, o que vai pasar (...) Quero dicir con isto que debemos ter sentido da responsabilidade e non pedir o imposible. Creo lembrar que alguén dixo hai tempo "Quero que me devolvan o meu diñeiro!" E agora teño a impresión de que os gobernos están a dicir "queremos gañar diñeiro á conta dos gregos". Porque diso se trata! A nós préstannos ao 1,5% ou ao 3% e nós prestámoslle a Grecia ao 3,% ao 5% ou ao 6%. Estamos a facer negocio á conta dos gregos e iso é inadmisible!

Doutra banda, Europa tamén pode tomar iniciativas. Guy Verhostaff ten razón cando fala dun Fondo Monetario Europeo, dun fondo de investimento e solidariedade. Para levar a cabo un préstamo europeo habería que modificar os tratados. Pois adiante, este Parlamento ten a posibilidade de tomar iniciativas para cambiar os tratados! Non esperemos ao Consello, incapaz de decidir. Tomemos nós unha iniciativa común deste Parlamento para cambiar os tratados, para que, por fin, haxa un Fondo Monetario Europeo que poida pór freo á especulación. Podemos facelo. "Yes, we can". Fagámolo entón.

Outra cousa: sobre a supervisión do que está a ocorrer en Grecia. Pido á Comisión que a Dirección Xeral de Emprego participe na supervisión do que ocorre en Grecia. Ademais, pídolle ao Consello que lle solicite ao FMI que a Oficina Internacional do Traballo participe tamén nesa supervisión, porque se trata de persoas. Hai problemas de emprego, hai persoas asalariadas. As decisións non poden ser ditadas soamente desde as finanzas, tamén hai que tomar en conta a seguridade e teñen que participar a OIT e a Dirección Xeral de Emprego, que poderían emendar os delirios de quen só toma en conta as finanzas.

E finalmente, existe tamén outra sinxela maneira de prestar axuda aos orzamentos de Grecia: tomar dunha vez a iniciativa, como Unión Europea que somos, de fomentar o desarmamento na rexión. Unha iniciativa política para o desarmamento entre Grecia e Turquía. Unha iniciativa política para que as forzas armadas turcas se retiren do norte de Chipre. Que haxa un desarmamento. Se no fondo somos uns hipócritas! Nos últimos meses, Francia vendeulle seis fragatas a Grecia por 2500 millóns de euros. Helicópteros por 400 millóns. Rafale de combate por 100 millóns cada un. Os meus ?espías? non souberon dicirme se foron 10, 20 ó 30. Iso fai case 3000 millóns. Hai uns meses, Alemaña vendeulle a Grecia outros 6 submarinos para os próximos anos, por outros 1000 millóns.
Somos uns absolutos hipócritas! Prestamos diñeiro a Grecia para que nos compren armas! Pídolle á Comisión que informe o Parlamento europeo e ao Consello de cada venda de armamento realizada por europeos a Grecia e Turquía nos últimos anos. Máis transparencia! Que se saiba!
Se fósemos responsables, garantiriamos entre todos a integridade territorial de Grecia. Grecia ten máis de 100.000 soldados, Alemaña ten 200.000! É totalmente aberrante que un país de once millóns de habitantes teña un exército de 100.000 soldados. Pidámoslle isto a Grecia. Creo que aplicar estes recortes é máis eficaz que recortar o salario de quen gaña mil euros. Eu pídolle á Comisión un pouco de xustiza.

Traducido ao galego por Administrador.

Intervención de Daniel Cohn-Bendit no el Parlamento Europeo (5/5/2010).

Señor presidente, estimados colegas. Quixera continuar na liña trazada por Guy Verhofstadt. É evidente que durante catro meses estivemos mareando a perdiz. É evidente que nos equivocamos. É evidente que, con eses titubeos, estivemos dando pábulo aos mercados e á especulación. Polo menos, os membros do Consello responsables deberían dicilo, deberían dicir "equivocámonos, é culpa nosa". A Sra. Merkel, o Sr. Sarkozy, non sei en realidade que papel xogan, pero todo o mundo podía lelo nos xornais: deben facelo de inmediato.

Querería que, polo menos, se entenda que estamos a pedirlle ao goberno de Papandreou algo case imposible de lograr. Eu pídolle a Ecofin e aos xefes de goberno que pensen se eles mesmos son capaces de facer nos seus países reformas como as que lle estamos pedindo a Grecia. Canto tempo faría falta para reformar o sistema de pensións en Francia ou Alemaña? E estámoslle pedindo a Papandreou que o cambie todo en tres meses! Están vostedes totalmente tolos, e proba diso é o que agora está a pasar en Grecia. Non lle estamos dando a Papandreou nin a Grecia o tempo necesario para atopar unha solución consensuada. Non existe en Grecia unha identificación co Estado. Existe tan só a política de "cada quen ao seu". E iso é lamentable. A responsabilidade por iso repártese ao longo de décadas de práticas corruptas dos políticos en Grecia. Pero hai que xerar cohesión. E iso hai que facelo, non decretalo.

Xa verán en España ou Portugal, se teñen problemas, o que vai pasar (...) Quero dicir con isto que debemos ter sentido da responsabilidade e non pedir o imposible. Creo lembrar que alguén dixo hai tempo "Quero que me devolvan o meu diñeiro!" E agora teño a impresión de que os gobernos están a dicir "queremos gañar diñeiro á conta dos gregos". Porque diso se trata! A nós préstannos ao 1,5% ou ao 3% e nós prestámoslle a Grecia ao 3,% ao 5% ou ao 6%. Estamos a facer negocio á conta dos gregos e iso é inadmisible!

Doutra banda, Europa tamén pode tomar iniciativas. Guy Verhostaff ten razón cando fala dun Fondo Monetario Europeo, dun fondo de investimento e solidariedade. Para levar a cabo un préstamo europeo habería que modificar os tratados. Pois adiante, este Parlamento ten a posibilidade de tomar iniciativas para cambiar os tratados! Non esperemos ao Consello, incapaz de decidir. Tomemos nós unha iniciativa común deste Parlamento para cambiar os tratados, para que, por fin, haxa un Fondo Monetario Europeo que poida pór freo á especulación. Podemos facelo. "Yes, we can". Fagámolo entón.

Outra cousa: sobre a supervisión do que está a ocorrer en Grecia. Pido á Comisión que a Dirección Xeral de Emprego participe na supervisión do que ocorre en Grecia. Ademais, pídolle ao Consello que lle solicite ao FMI que a Oficina Internacional do Traballo participe tamén nesa supervisión, porque se trata de persoas. Hai problemas de emprego, hai persoas asalariadas. As decisións non poden ser ditadas soamente desde as finanzas, tamén hai que tomar en conta a seguridade e teñen que participar a OIT e a Dirección Xeral de Emprego, que poderían emendar os delirios de quen só toma en conta as finanzas.

E finalmente, existe tamén outra sinxela maneira de prestar axuda aos orzamentos de Grecia: tomar dunha vez a iniciativa, como Unión Europea que somos, de fomentar o desarmamento na rexión. Unha iniciativa política para o desarmamento entre Grecia e Turquía. Unha iniciativa política para que as forzas armadas turcas se retiren do norte de Chipre. Que haxa un desarmamento. Se no fondo somos uns hipócritas! Nos últimos meses, Francia vendeulle seis fragatas a Grecia por 2500 millóns de euros. Helicópteros por 400 millóns. Rafale de combate por 100 millóns cada un. Os meus ?espías? non souberon dicirme se foron 10, 20 ó 30. Iso fai case 3000 millóns. Hai uns meses, Alemaña vendeulle a Grecia outros 6 submarinos para os próximos anos, por outros 1000 millóns.
Somos uns absolutos hipócritas! Prestamos diñeiro a Grecia para que nos compren armas! Pídolle á Comisión que informe o Parlamento europeo e ao Consello de cada venda de armamento realizada por europeos a Grecia e Turquía nos últimos anos. Máis transparencia! Que se saiba!
Se fósemos responsables, garantiriamos entre todos a integridade territorial de Grecia. Grecia ten máis de 100.000 soldados, Alemaña ten 200.000! É totalmente aberrante que un país de once millóns de habitantes teña un exército de 100.000 soldados. Pidámoslle isto a Grecia. Creo que aplicar estes recortes é máis eficaz que recortar o salario de quen gaña mil euros. Eu pídolle á Comisión un pouco de xustiza.

Traducido ao galego por Administrador.

MANUEL DELGADO.

Non hai moito Jordi Llovet facía eloxioso eco nestas mesmas páxinas da aparición dunha excelente, completísima, versión catalá dunha das obras clásicas de Nietzsche, L'Anticrist (Llibres de l'Índex), a cargo de Antonio Morilla e traducida por Marc Jiménez. Deixando de lado o notable valor da edición, conviría pór o acento nunha calidade especial que cabe atribuírlle, tal como subliñou Miguel Morey na súa presentación: a da actualidade dun desenmascaramento do que Nietzsche chama compaixón e nós podemos identificar, agora e aquí, coa tan exitosa noción de tolerancia.

O Anticristo é unha obra en que o seu autor denuncia os estragos dos "bos sentimentos", esa especie de salivilla repulsiva que se escapa da comisura dos beizos dos exhibicionistas da bondade, que afirman combater a miseria allea pero que fan o posible por conservala e multiplicala, posto que á fin e ao cabo viven de e por ela. Nada máis malsano, diranos Nietzsche, que ese culto á pobreza e ao fracaso que hai tras a misericordia cristiá, cuxa variante laica actual sería o que algúns etiquetan co eufemismo "solidariedade". Nietzsche desprezaba "aquela tolerancia que todo o perdoa porque todo o entende". "Antes vivir no medio do xeo que no medio das virtudes modernas e outros ventos do sul!", clama o sabio na primeira páxina da obra.

As cousas non cambiaron demasiado. Hoxe, piores que os racistas son os virtuosos do diálogo entre culturas, da cooperación entre pobos, os cultivadores afectados da "apertura ao outro", todos aqueles que se refuxian en certas ONG adicadas a suplantar aos humillados e usurpar a súa voz. Unha equiparación á que, por certo, tamén chegaba Àlex Rigola na súa lúcida relectura de Santa Joana dels Escorxadors, en cuxa escena final a moza idealista -encarnación perfecta dese virtuosismo vicioso que Nietzsche aborrece- recibe dos poderosos unha banderita da ONU, unha maneira de identificar a falsa xenerosidade das Carapuchas Negras da obra de Brecht coa das actuais organizacións de apoio ao desenvolvemento que se constituíron en novo factor de intervención imperialista nos países dominados.

Que é ser "tolerante" na actualidade? No seu notable eles e nós (Ministerio de Educación), Mikel Aramburu descríbenos como os veciños máis pobres do Raval, que adoitan responder en termos racistas ás enquisas e cuxo número provoca a alarma mediática, levan aos seus fillos aos mesmos colexios públicos do barrio aos que acoden os fillos dos inmigrantes, cos que acaban mesturándose. En cambio, os pulcros profesionais que adquiriron pisos novos na zona e que xamáis contestarían de forma inadecuada a unha entrevista sobre actitudes cara aos estranxeiros, matriculan aos seus fillos en colexios privados ou concertados ou en escolas públicas afastadas do barrio, onde poidan estar a salvo dos aspectos menos amables da diversidade. Eles son os "tolerantes" dos nosos días.

Nunha sociedade na que quedou por fin abolida a loita de clases en nome da "convivencia entre culturas", é indispensable que renda o discurso moralizante da mutua empatía entre distintos, a estética Benetton da diferenza. Tras ela ocúltase e lexitima o abuso como forma de administración do humano. Coma se de súpeto se fixese posible o soño dourado totalitario dunha superación sentimental dos conflitos en nome de valores abstractos mostrados como os máis elevados. Iso é o que se nos repite desde os altofalantes oficiais: "Tendede a vosa man ao distinto; demostrádelle unha vez máis que a vosa superioridade consiste en que non sentides -aínda que vos saibades- superiores". Modalidade actual dun das lemas máis astutos que foi capaz de inventar e esgrimir o poder: "Amádevos os uns aos outros, como eu vos amei".

En resumo, o racismo é hoxe ante todo "tolerante". A explotación, a exclusión, o acoso... todo iso aparece hoxe disimulado baixo vaporosas invocacións ás boas vibracións entre culturas. Para iso somos colocados ante todo tipo de feiras organizadas por clubs de bondadosos solidarios: semanas da tolerancia, xornadas interculturais, etcétera. Nelas a pluralidade humana, a mesma que podemos ver despregándose ao noso ao redor pola rúa, é instalada entre comiñas en recintos pechados, con frecuencia de pago, nas que o visitante é convidado a mirar coma se fose un turista a quen viñeron a vivir ao seu lado. Nun texto recente do colectivo Espai en Blanc pódese ler: "Nas festas da diversidade e nas escolas multiculturais aprendemos as receitas de cociña do outro, as datas do seu calendario e os nós do seu kimono ou do seu chador. Baixo tanto exotismo péchase o espazo para as verdadeiras preguntas: Cando saíches da túa casa? Que deixaches alí? Que atopaches? Canto ganas? Estás soa?".

Vixencia, por tanto, do desprezo de Nietzsche cara a esa babosidade cristianoide que ama revolcarse na resignación e a mentira e que non é máis que falso compromiso ou compromiso covarde. Porque ese discurso multicultural que proclama respecto e comprensión non é máis que pura catequese ao servizo do Deus da pobreza, da desesperación, da cochambre, demagoxia que eloxia a diversidade logo de desactivar a súa capacidade cuestionadora, de tela subtraído da vida. Da actual tolerancia humanitarista Nietzsche podería dicir o mesmo que daquela que lle tocou contemplar no seu tempo e denunciar no Anticristo: que para ela "abolir calquera situación de miseria ía en contra da súa máis profunda utilidade, ela viviu de situacións de miseria, creou situacións de miseria co fin de eternizarse".

Publicado no xornal EL PAIS o 30 de xaneiro de 2005. Traducido ao galego por Administrador.

Este artigo foi publicado no blog renovarobng o 8-7-2010.

FILIPE DÍEZ.

Vou directo ao punto, sen circunloquios nin referencias mitolóxicas, sen ambigüidades nin erudición de ningún tipo. Se o desexades, enriqueceremos o texto nos comentarios. Son consciente de que faltan aspectos importantes, pero non pretendo outra cousa que ordenar algunhas ideas para encauzar un debate que considero necesario aquí e agora.

O proxecto

1. Comezando polo que debería ser obvio: o BNG non é o proxecto, senón un instrumento. O proxecto debe ser a transformación do país mediante unha acción política que consiga unha adhesión maioritaria á conquista da soberanía política e a unha liña política de esquerdas, radicalmente democrática e rexeneradora das actuais eivas do sistema político. É perfectamente posible conseguir maiorías sociais e electorais desde postulados de esquerdas e de compromiso co país, e a iso debemos aspirar: a gobernar de maneira duradeira, non como un fin en si mesmo senón como condición imprescindible para levar a efecto as transformacións que defendemos.

2. Os sectores máis progresistas da sociedade galega hai tempo que van por diante das forzas políticas. É necesaria unha forza política que represente a esquerda social do país, sen dirixismo, dogmatismo nin sectarismo. Unha esquerda baseada non en receitas que aínda non temos, senón en principios ideolóxicos plenamente vixentes e capaces de dar a batalla de ideas contra o neoconservadorismo. [Véxase o punto nº 6 deste mesmo post].

3. Esa forza política debe ser un proxecto aberto a toda a esquerda nacional galega, i.e. a todos os que asumen a Galiza como marco privilexiado da súa acción política, sen subordinación a instancias alleas ao país. A apertura a sectores difusamente progresistas ten que ser un obxectivo político fundamental, pero non debe implicar renuncias ideolóxicas: ese apoio debe conquistarse mediante a transparencia (de estrutura e de xestión), a apertura (de discurso e de comunicación) e a participación horizontal e transversal, aspectos que deben ser coidados con esmero tanto na organización como na acción institucional. [Véxanse, para maior concreción, as Propostas para renovar o BNG.]

4. É urxente a superación da consideración do nacionalismo como eixo vertebrador do discurso ideolóxico e da acción política. Un novo discurso pode ser o de reivindicar e explicar socialmente -sen ambigüidades- a necesidade de que Galiza exerza a soberanía política como instrumento indispensable para decidir o seu propio futuro. A defensa da república -e dos valores cívicos que iso implica- e dunha organización confederal como fórmulas preferentes sería un bo complemento e permitiría neutralizar o discurso España se rompe substituíndoo por España evoluciona, mediante fórmulas de soberanía compartida desde o recoñecemento de Galiza como suxeito político soberano.

Como corolario, a esquerda plural da que aquí se fala non debe convivir dentro dunha mesma organización nin coa dereita (aínda que sexa unha dereita social-liberal) nin coa esquerda dogmática e sectaria. Para facer unha política como a deseñada, sobran todos os lobbies: o que xoga a construír desde o BNG -que non necesariamente no BNG- un proxecto de dereita nacionalista; e o que é incapaz de convivir con máis pluralidade que a que consegue controlar. Ambos, por motivos só parcialmente diferentes, son lobbies profundamente conservadores e con tendencias burocratizantes e caciquís, paralizantes e desmobilizadoras. E se eles non sobran, i.e. se non están dispostos a desactivarse, daquela forzoso será recoñecer que sobramos os demais.

Un apuntamento máis: debemos reivindicar o galeguismo como tarxeta de presentación social e como elemento decisivo para abolir as -cada vez máis artificiosas e interesadas- distancias entre o galeguismo e o nacionalismo. Que boa parte do galeguismo apoie o PSdeG ou mesmo se deixe secuestrar polo PPdeG é unha anomalía que debe e pode ser corrixida.

5. Ideoloxicamente, tal forza política está chamada a ocupar o espazo emerxente en toda a Europa: o dunha esquerda comprometida coa sustentabilidade ambiental e social, cos dereitos civís e laborais, coas novas formas económicas de redistribución da renda e do crédito, coa solidariedade entre os pobos, coa remodelación das relacións de poder internacionais e cos dereitos dos colectivos oprimidos. Debe ser unha forza política en diálogo permanente coa sociedade civil organizada, sen exclusións, aínda que de xeito privilexiado cos movementos e asociacións progresistas.

6. A dereita está a gañar a batalla das ideas debido a que unha parte da esquerda claudicou e outra só vive para si mesma. Así, unha crise que poñía en cuestión os alicerces do neoliberalismo non só deixou de ser un problema para a dereita, senón que virou unha oportunidade para provocar unha nova onda de regresión de dereitos laborais e sociais. De maneira simple, a dereita está a dar e a gañar basicamente dúas batallas, que poden proporcionarlle un cómodo escenario a longo prazo se non lle poñemos remedio rapidamente:

• A apropiación por parte da dereita do discurso da liberdade responde a unha tentativa de lexitimación dos privilexios, desactivando o resorte da xustiza social como alavanca de políticas de esquerdas.

• A dereita está a activar o debate identitario como dique contra o discurso da diversidade, o outro eixo sobre o cal veu sendo construída a esquerda pós-Muro.

Sobran argumentos para gañar a primeira batalla e para polo menos deixar a segunda en combate nulo, pero hai que poñerse mans á obra sen máis dilación. Aínda máis, no caso de Galiza, onde ambos elementos conflúen nunha endemoniñada imbricación: a asunción dunha nova política lingüística (defensa do plurilingüismo conxugada coa hexemonía social do galego, respecto á liberdade individual combinado co uso institucional do galego como lingua por defecto, ampliación do proceso normalizador ao ámbito produtivo, comercial e mediático) é a chave para desbloquear a situación netamente desfavorable na que nos encontramos. Outro elemento importante desa loita ideolóxica debe ser a defensa de novos dereitos civís (inmigrantes, consumidores, novas organizacións familiares, colectivo GLBT, acceso á información e á tecnoloxía, libre difusión do coñecemento, etc).

7. A acción política de curto prazo e alcance non leva a ningures, e xa deberíamos ter esa lección ben aprendida. E o mesmo vale a respecto da acción política voltada para dentro. É necesario -e urxente- dar lugar a un proxecto con visión estratéxica e con contidos programáticos completos para todas as áreas de actuación: un proxecto que parta do país que temos e que ao mesmo tempo deseñe o país que desexamos e que somos capaces de construír. Pode chamarse Galicia 2010-Galiza 2025, no cal se configure o noso modelo de desenvolvemento económico, con énfase na innovación, na articulación do territorio e na política social e cultural.

8. A política de pactos do BNG a nivel nacional é totalmente lesiva: establece unha barreira impermeable coa base social e electoral do partido maioritario, inviabilizando calquera horizonte de hexemonía electoral do nacionalismo; e subordina o BNG aos intereses do PSdeG, que pode presentarse como cabeza da alternativa ou -como ocorrerá no futuro inmediato- como única alternativa crible e eficaz fronte á dereita. A solución é simple e pasa por adoptar un discurso con dúas chaves: goberno da forza máis votada e garantía de gobernabilidade. Iso significa diálogo con todos e submisión a ninguén: o PPdeG só podería gobernar, cando fose minoría maioritaria, se consegue apoios externos e cumpre os compromisos adquiridos; e se non o fai, é porque é incapaz de chegar a acordos, o cal lexitima unha maioría alternativa que garanta a gobernabilidade con base nun programa común.

9. A forza política aquí esbozada non pode seguir ignorando a dimensión política estatal. Calquera forma de conquista da soberanía política implica unha mudanza na relación de poder no seo do Estado español, e para tal obxectivo é totalmente insuficiente a articulación de ententes periféricas. O impulso a unha forza política de ámbito español cun proxecto republicano, confederal e de esquerdas, que non competise nas nacións interiores do Estado español, sería un magnífico recurso para gañar incidencia nun marco político esencial para o noso futuro a medio prazo. Por análogos motivos, hai que ter un discurso sobre política europea superador da pura negación da UE.

10. O país necesita un novo panorama mediático, máis plural e independente. A política de comunicación debe ser orientada non só nin preferentemente para o partido, senón para o país: a unión de esforzos xa existentes -con importante incidencia local, comarcal e sectorial-, realizada sen o menor atisbo de partidismo, pode ser un prometedor punto de partida.

As preguntas

A. Pode o BNG converterse na forza política rascuñada nas liñas anteriores?
B. Pode esperarse que unha eventual vitoria de +G e o EI en 2011 propicie un cambio convincente nesa dirección?
C. Pode esperarse que a UPG acepte a refundación do BNG nas chaves explicadas ou noutras similares?

J.M. ROCA -"LA DERECHA QUE VIENE"

El desgaste del Gobierno, acentuado por las últimas medidas contra la recesión económica, en especial por la precipitada reforma de la Constitución para tranquilizar -¿hasta cuándo?- al mercado financiero, y el deterioro de la figura del candidato por el empecinamiento de Zapatero de colocarle en el centro de esta negociación con la derecha y encomendarle la pacificación de las filas socialistas, han dejado en posición muy favorable al Partido Popular ante las elecciones generales, que probablemente ganará, no porque lo haya merecido, sino por los errores y carencias de su adversario, pues la actitud del Gobierno, y en particular del Presidente ante la crisis económica, ha sido errática, por no decir frívola, frustrante para sus electores y desconcertante para la mayoría de los ciudadanos.

Así, pues, tras la holgada victoria electoral en los comicios del pasado mes de mayo y fortalecida con los réditos ideológicos de la reciente visita de Benedicto XVI, a quien el Gobierno rindió excesiva pleitesía, la derecha que viene es una derecha exultante, no comprometida con los graves problemas del país -la recesión económica y la crisis política que revela la creciente desafección ciudadana-. Es una derecha resentida por su desalojo del gobierno en 2004 y ansiosa de poder, pero, carente de un verdadero liderazgo -Rajoy, que habla poco, se limita a pedir confianza en su persona, pero flota sobre las tensiones internas del partido y guarda silencio sobre los problemas más acuciantes del país-, está dirigida desde FAES por Aznar, que habla demasiado y concibe su partido configurado por el franquismo, el neoliberalismo rapaz y el catolicismo intransigente, y a la sociedad española moldeada por la contradictoria mezcla de las estrictas reglas del dogma católico y el laxo comportamiento del mercado global.

1. La aportación aznariana

   La gran aportación de José María Aznar a España, en lo que él enfáticamente denominó segunda transición, fue el intento de corregir las reformas efectuadas tras la muerte de Franco, pero, sobre todo, las acometidas en las legislaturas de González, la persona que encarnaba su peor pesadilla y cuya permanencia en el poder era un obstáculo para su proyecto. Así pues, tras las acusaciones de corrupción, que, en efecto, existió en los últimos mandatos de González, la verdadera discrepancia del PP con el PSOE no residía en fomentar o combatir la corrupción -FILESA fue un juego de niños comparada con la trama Gurtel-, sino en su aversión a las medidas correctoras de inspiración socialdemócrata que atemperaban la dureza del modelo económico capitalista.
   Pero la reforma aznariana tenía como condición necesaria la reorientación del Partido Popular, obtenida con el desplazamiento ideológico hacia la extrema derecha y el integrismo católico, incluyendo el rescate de elementos simbólicos del franquismo para combinarlos con tendencias actuales del moderantismo político. El objeto de la operación no era acercarse al centro del espectro, sino neutralizar la influencia interna de los elementos provenientes de la extinta Unión de Centro Democrático, destruida y engullida para alumbrar la mayoría natural postulada por Fraga y obtener un partido homologable con los adscritos a la vigorosa corriente conservadora, impulsada desde los años ochenta por Ronald Reagan y Margaret Thatcher [La reacción conservadora. Los neocons y el capitalismo salvaje, José M. Roca, Madrid, La linterna sorda, 2009].
   
   El resultado fue hacer del Partido Popular una celtibérica imitación del Partido Republicano de Estados Unidos, formada por una abigarrada mezcla de añejos y nuevos franquistas; democristianos y católicos de viejo cuño; neovaticanistas y abducidos por el nuevo integrismo católico; devotos atlantistas y escépticos europeístas -la Constitución europea está muerta, sentenció Aznar en Lisboa-; herederos de Don Pelayo partidarios del choque de civilizaciones; seguidores del conservadurismo yanqui, modernos neocons, viejos meapilas, ostentóreos machistas, cultivadores de la tradicional caspa hispánica, chistosos de casino, caciques de pueblo, xenófobos de raza, españolistas o mejor castellanistas acérrimos; falangistas de la España única y fervorosos partidarios de las taifas autonómicas; arrepentidos izquierdistas devenidos pregoneros del apocalipsis [José María Izquierdo: Los cornetas del apocalipsis, edit. Hoja del Monte]; demócratas de salón, falsos liberales y autoritarios neoliberales defensores del Estado mínimo y del beneficio máximo; apologistas de lo privado a expensas de lo público, falsos emprendedores, medradores, ventajistas, traficantes de influencias y conseguidores de chollos; empresarios abusones, imitadores de Berlusconi y granujas a caballo entre la literatura picaresca y la novela negra, que habrían de ser los agentes apropiados para llevar adelante con el oportuno engorde de la butxaca el modelo económico neoliberal, pero católico, que la segunda transición contenía. Pues, el PP, no es sólo el representante político de los sectores más dinámicos del capitalismo español, como afirman sus dirigentes; el partido de los empresarios audaces y de los emprendedores privados que crean riqueza con esfuerzo, imaginación y riesgo, pues poco hay de ello en la patronal española; lo es también de los empresarios perezosos y rutinarios, de los patronos despóticos y de los partidarios del dinero rápido y sin riesgo, de los defraudadores fiscales y de los morosos con la Seguridad Social, tan bien representados por Díaz Ferrán, el anterior presidente de la CEOE, y de los granujas, presentes en casi todos los partidos pero no con tal densidad, que se acercan a la política con intención de ganar dinero de manera rápida, cómoda y segura -para forrarse, como le decía el antiguo presidente provincial del PP, Vicente Sanz, a un debutante Eduardo Zaplana- al amparo de la gestión de lo público. Es un partido salpicado de pelotazos urbanísticos obtenidos con amañadas recalificaciones de suelo, de contratos en porciones -como los quesitos- para eludir concursos públicos, de adjudicaciones a dedo, de amigos colocados al frente de empresas privatizadas y de consorcios de gestión pública, de sobornos (en dinero contante y sonante, en coches caros, relojes de lujo o en trajes bien cortados), de dobles contabilidades, de evasión fiscal y, como no podía ser de otra forma, de la opacidad como norma de gobierno para impedir la labor vigilante de la oposición.

   La intención de devolver el vigor a las esencias de la patria y hacer de sus añejos preceptos -reespañolizar España y reevangelizar la vida- valores de la sociedad postmoderna, tuvo, en el ámbito económico, una aplicación muy poco evangélica al instaurar un capitalismo despiadado, que polarizaba aún más la desigualitaria sociedad española al acentuar los rasgos más extremos del asimétrico reparto de costes y beneficios.

   2. El modelo económico neoliberal español

   El modelo económico tan estrepitosamente fracasado ha sido y sigue siendo el del Partido Popular, el que sus responsables han estado aplicando con mano férrea allí donde gobiernan, y al cual no han renunciado. Este modelo es, con aportes propios del genio hispánico y el toque genuino de la derecha nacional, una variante del promovido por el neoliberalismo conservador, la corriente ideológica dominante durante las últimas décadas, que, persiguiendo la falacia de un mercado capaz de regularse sin intervención de instituciones políticas, ha promovido la extensión a escala planetaria de un capitalismo sin reglas, impulsado por el desmesurado crecimiento del sector financiero.
   Pero este modelo, contra lo que afirma la plana mayor del Partido Popular, no es el del Partido Socialista, aunque a los dirigentes de la derecha les venga bien pregonarlo para cargar las tintas sobre una sola persona -la crisis de Zapatero; el paro de Zapatero; la deuda de Zapatero- y hacer del presidente del Gobierno el único responsable de las adversidades del país. Y no lo es, en primer lugar, porque Zapatero carecía de un modelo económico alternativo, pues, como miembro de Nueva Vía -marca hispánica de la Tercera Vía, puesta en marcha en 1999 por Gidens, Blair y Schroeder, tras el desplome de la URSS, para acomodar el laborismo y la socialdemocracia al emergente capitalismo global-, compartía el modelo en boga, y en segundo lugar, porque la versión española de ese modelo, fue instaurada por José María Aznar, aunque Zapatero, de modo tan oportunista como imprudente, lo asumiera como propio cuando llegó al Gobierno en los años de bonanza, si bien tratando de insuflarle un aire más social.

   El modelo económico de Aznar, que atendía al corto plazo, no estaba basado en fomentar la investigación y la innovación científica, desarrollar las industrias más punteras y aplicar las últimas tecnologías; ni en incentivar la diversificación productiva para no depender tanto de sectores estacionales como el turismo y la agricultura ni en reducir la alta dependencia energética tratando de conseguir a largo plazo un crecimiento más sostenible y territorialmente más equilibrado, sino en fomentar un capitalismo salvaje y parasitario, que acentuó debilidades estructurales del modelo español por el desmesurado crecimiento del sector inmobiliario, basado en el empleo precario de mucha mano de obra con poca cualificación, en la ilimitada oferta de crédito barato y en la especulación del suelo. Modelo que, incentivando la urbanización de la costa, reforzaba el sector turístico y acentuaba el desequilibrio territorial.

   Basado en la construcción, el modelo era claramente tercermundista, pues fomentaba un capitalismo irresponsable que incentivaba la subcontratación de empresas, el empleo clandestino, la actividad sumergida y el fraude fiscal, y alentaba la corrupción política y la depredación del territorio; por otro lado, cebaba el sector financiero alimentando la burbuja crediticia y, finalmente, al ser poco competitivo lastraba el índice de productividad nacional y no generaba pleno empleo, pues en los mejores años de Aznar, cuando la propaganda gubernamental alababa el segundo milagro económico español, la tasa de paro no bajó del 9% de la población activa.

   De la importancia que tenía para el PP este modelo económico, que parecía calcado del modelo desarrollista de la dictadura, basado en la construcción de barrios dormitorio en la periferia de las ciudades y sus anejas infraestructuras, y en el uso del coche privado (el utilitario) para llegar a ellos, da cuenta la prisa con que se puso en marcha.
   
   Entre las primeras medidas que adoptó Aznar, que tomó posesión de su cargo el 4 de mayo de 1996, estuvo el Decreto Ley 5/1996, de 27 de junio, y algo más tarde la Ley 6/1998 de Régimen del Suelo, que liberalizaron el suelo, haciendo urbanizable todo el suelo nacional pero dejando la última decisión en manos de las comunidades autónomas, acortaron el tiempo de información pública, agilizaron los trámites para urbanizar, redujeron del 15% al 10% el porcentaje de terreno mínimo cedido por los promotores a los municipios e introdujeron la figura del agente urbanizador no propietario.

   La Ley del Suelo, aprobada en el Congreso por 167 votos a favor, 143 en contra y 4 abstenciones, se presentó como una iniciativa para abaratar el precio de las viviendas. Arias Salgado, a la sazón ministro de Fomento, señaló que al aumentar la cantidad de suelo urbanizable, la esperable reducción del precio repercutiría en el coste final de las viviendas. Cristina Narbona, entonces portavoz del PSOE en la materia, dijo que con esa ley no se abaratarían ni el suelo ni la vivienda. Y así fue, porque el modelo respondía a lo que se quería obtener de él: resultados a corto plazo y proporcionar un dinero fácil y rápido a empresas constructoras y promotores inmobiliarios. Era la mejor prueba de lo bien que funcionaba lo que Aznar llamaba la España de las oportunidades.

   Lo que ha venido después, con el estallido de la burbuja inmobiliaria, el derrumbe del mercado hipotecario, la congelación del crédito, el desvelamiento de una ingente deuda internacional de origen privado, la descapitalización bancos y cajas de ahorros saneados con dinero público, y el descubrimiento de extensas redes clientelares y tramas de corrupción ligadas al negocio de la construcción, no debería de haber sido una sorpresa para nadie, y menos para los dirigentes del Partido Popular, que fueron los inventores de un engendro del que no han renegado, pues, aún hoy, Rajoy ha indicado que piensa restablecer las deducciones fiscales por compra de vivienda. Carlos Velázquez, nuevo alcalde de Seseña por el Partido Popular, ha legalizado la urbanización El Quiñón, construida por Francisco Hernando, el Pocero, que el anterior regidor, Manuel Fuentes, de Izquierda Unida, había denunciado por falta de viabilidad, lo que le valió una docena de querellas del constructor, que fueron desestimadas por la justicia.

   De modo general, el modelo aznariano favorecía fiscalmente al capital sobre el trabajo [entre 1996 y 2000, la aportación al IRPF de las rentas del trabajo se elevó al 83,15%, la de actividades profesionales era 3,70%, las aportaciones empresariales bajaron hasta el 8,22% y las rentas del capital mobiliario se redujeron a casi la mitad, colocándose en el 3,70%], aceleraba la privatización del patrimonio del Estado, la cesión y subcontratación de servicios públicos a compañías privadas y la formación de grupos empresariales con vocación monopolista ideológicamente afines al PP. Por otro lado, facilitaba la división y deslocalización de empresas y la fundación de otras con poca entidad -chiringuitos- para aprovechar la ola de especulación inmobiliaria, y los negocios montados rápidamente al abrigo del poder político, ya ejercido por el gobierno central o por gobiernos autonómicos, provinciales o municipales. Mientras se criticaba el tamaño del Estado, especialmente en su vertiente asistencial, y se negaba lo que la doctrina neoliberal prescribe -manos políticas fuera de los negocios (el reaganiano hands off)-, los diversos niveles de la Administración se convertían en lugares privilegiados para hacer negocios con buen rendimiento, escaso riesgo y nula responsabilidad, dada la pereza de los gestores públicos para vigilar el cumplimiento de los servicios adjudicados, mucho menos cuando habían sido sugeridos por las propias empresas o por promotores actuando a comisión.

   En unos pocos años brotaron como hongos empresas montadas de prisa y corriendo para hacerse con una adjudicación a dedo o participar en un trucado concurso público con todas las bazas para ganar, a pesar de ofrecer peores condiciones que la competencia y de resultar más caros los servicios a prestar, o quizá por esa razón. Montones de empresas se crearon de la noche a la mañana sin ninguna experiencia en la actividad económica por la que, en teoría, debían competir con otras, y que, contra el pronóstico profesional, la ética democrática y el rigor presupuestario, les era adjudicada en un amañado concurso por contratación directa mediante procedimiento de urgencia o por alguna otra argucia legal o ilegal, como los contratos confidenciales, hurtados a la vigilancia de los partidos de la oposición. De este modo, muchas empresas, que sólo lo eran de nombre, obtenían la adjudicación de un servicio del que poco sabían y que a continuación subcontrataban, con la consabida ganancia, a otras, que, si no los cedían en un nuevo subcontrato a unas terceras o a trabajadores autónomos, eran las que realmente lo prestaban a los ciudadanos. Así mismo se fomentó la fusión o la agrupación de empresas (uniones temporales), que eran pantallas para hacerse con la adjudicación de grandes obras, cuyo coste final excedía sin remedio al presupuesto adjudicado, y que otras compañías subcontratadas habrían de ejecutar a precio menor, las cuales las volverían a subcontratar total o parcialmente con unas terceras, incidiendo en la precariedad laboral y la economía sumergida. Resultaron de este viciado juego, unas grandes empresas que prácticamente se dedican a todo para optar a los contratos millonarios de las grandes obras públicas, que, una vez obtenida la adjudicación, cedían la ejecución a otras de menor entidad mediante la subcontratación en condiciones leoninas, lo cual acababa casi siempre por desbordar el presupuesto inicial.

   Así, por ejemplo, hemos tenido el caso de servicios municipales de limpieza pública y recogida de basura doméstica que han sido adjudicados a empresas que poco sabían del tratamiento de residuos; empresas sin ambulancias han logrado un contrato para prestar servicios de transporte sanitario, empresas adjudicatarias de servicios clínicos sin experiencia en la materia, hospitales nutridos con pacientes cautivos provenientes de la sanidad pública, que corre con los gastos pero deja los beneficios al sector privado, o “empresas” de televisión que jamás habían realizado un programa, agraciadas con licencias de emisión por cable (TDT), porque la orientación ideológica de los promotores aseguraba el uso propagandístico que la autoridad política perseguía.

   3. Mal perder. Una oposición crispada y desleal

   Desde su inesperada derrota electoral en marzo de 2004, en el Partido Popular han acusado de ilegitimidad al Gobierno socialista, al que estiman en situación interina desde hace ocho años. En la primera legislatura, los dirigentes del PP solicitaron de forma crispada un adelanto electoral apoyándose en la fábula, tan machaconamente difundida como nunca probada, de una conspiración urdida por el PSOE con ETA, la policía y agentes secretos de varios países, para expulsarles del gobierno y debilitar el pacto de las Azores, mediante los atentados terroristas del 11 de marzo en Madrid. Disparate que echaron por tierra la comisión de investigación del Congreso y las largas penas de cárcel impuestas a los autores de la matanza, todos fanáticos islamistas, y a sus colaboradores, pero que dentro del PP aún conserva muchos adeptos.

   En la segunda legislatura, el motivo para solicitar la convocatoria anticipada de elecciones generales ha sido la gestión gubernamental de la crisis económica. En ninguno de los dos casos el PP ha presentado en el Congreso una moción de censura, pero ha sabido convertir las elecciones municipales y autonómicas del pasado mes de mayo en un referéndum sobre la gestión de Zapatero y en un plebiscito sobre el ignoto programa económico de Rajoy.
   
   Al hacer de las elecciones locales y autonómicas la primera vuelta de las elecciones generales, los populares han logrado escamotear del debate político lo ocurrido en el ámbito local y autonómico, con lo cual se han evitado tener que dar cuenta de los resultados de su gestión allí donde han gobernado -en algunas ciudades y comunidades, desde hace décadas-, pues todo lo negativo a escala nacional, local o autonómica, ha sido cargado en la cuenta de los errores de Zapatero. Posiblemente, la campaña de las generales correrá la misma suerte, con el añadido de la deuda autonómica recibida el 22 de mayo presumiblemente inflada y la utilización del terrorismo, aprovechando el poder institucional de Bildu y el insólito caso “Faisán”.
   La labor de oposición del PP durante la legislatura ha consistido en criticar las medidas del Gobierno frente a la crisis económica, tanto las propuestas como las aprobadas, tanto las aplicadas como las que se han rectificado, con el adobo de la crítica por otros asuntos, pero sin correr el riesgo de señalar lo que había que hacer.

   Ante las acuciantes necesidades financieras del país, la derecha ha desertado de su responsabilidad nacional sin aportar algo positivo, ha obstruido la labor gubernamental y legislativa y ha contribuido a desprestigiar la imagen de España en el extranjero, cuando se halla bajo la atenta mirada de organismos económicos internacionales y de las entidades que financian su elevada deuda soberana, de la que forman parte la deuda privada, de empresas, individuos y familias, tanto como la pública, que no sólo en la administración central es elevada sino en administraciones locales y en comunidades autónomas donde gobierna el PP desde hace décadas. Pero en este tema, los dirigentes populares han actuado como si hubieran permanecido siempre en la oposición, lejos de los órganos del poder central, municipal o autonómico, y al margen, por tanto, de cualquier responsabilidad en lo ocurrido.
   Cultivando el catastrofismo y divulgando la idea de que la situación es mucho peor que la oficialmente admitida, porque el Gobierno engaña a los ciudadanos sobre la situación de la economía, en el PP han contribuido a que ésta vaya a peor, en primer lugar, porque donde han gobernado no han actuado de acuerdo con lo que exigía un momento señalado por ellos como muy delicado, y han continuado gastando dinero público como si no hubiera crisis, con el resultado de aumentar la deuda (Madrid y Valencia van en cabeza de la deuda autonómica), y desde el punto de vista del discurso, porque han creído que cuanto peor le fuera al Gobierno mejor les iría a ellos, y en eso han acertado, pero también han mostrado que el país en su conjunto les importa muy poco, y de ello hay dos pruebas contundentes.
   
   La primera es su deserción como un partido responsable que aspira a reemplazar al que está gobernando, pues si el país se halla al borde del abismo por la incapacidad del Gobierno, lo que tenían que haber hecho, por responsabilidad o por ese patriotismo que tanto invocan, es presentar una moción de censura, con un gabinete y un programa mejor, con la confianza de contar, en tan dramática situación, con el apoyo del resto de grupos del Congreso. Y no lo han intentado.

   La segunda es que, estando el país, según ellos en situación mucho más que crítica, han reprobado todo lo que ha hecho el Gobierno, pero no han indicado lo que había que hacer; han sustituido su programa frente a la crisis, si es que lo tienen y si puede hacerse público, por una colección de vaguedades.

   En lo que respecta al dictamen sobre el origen y las causas de la crisis, por arte de birlibirloque, los dirigentes del PP han convertido el estallido de la burbuja financiera en EE.UU, la subsiguiente crisis económica mundial y su repercusión en España, en la crisis de Zapatero, un sobrevalorado y negativo superhombre, culpable también del aumento del desempleo al haber dilapidado la formidable herencia de Aznar. Cuando gobierna el Partido Popular hay pleno empleo y cuando gobierna el PSOE aumenta el paro, han repetido hasta la saciedad los dirigentes de la derecha, que han experimentado un repentino interés por los problemas sociales -el partido de los desfavorecidos, dicen ahora- y alardean de que nunca congelaron las pensiones, ni reformaron el mercado laboral o, en el colmo de la desfachatez, de que no negociaron con ETA.

   Claras mentiras y argumentos falaces de una simpleza insultante, pero que, machaconamente difundidos por una extensa red de medios, han producido el efecto esperado en un público ignorante, que ha sido mantenido crispado y en estado de movilización permanente con baratijas ideológicas sobre los nulos derechos de los fetos y los excesivos derechos de los inmigrantes, el atentado a la familia por el matrimonio homosexual y la agilización del divorcio, el imprescriptible derecho a fumar donde plazca y a circular por carretera a la velocidad que a cada cual le venga en gana, la dictadura que supone cursar la asignatura de Educación para la Ciudadanía, la excarcelación de algún etarra por haber cumplido su condena como una afrenta a las víctimas del terrorismo, la legalización de Bildu como resultado de la (presunta) negociación secreta del Gobierno con ETA para llevarla a los ayuntamientos o, en la táctica de conquistar el Estado deslegitimando sus instituciones, acusar al Gobierno de utilizar a la policía y a la judicatura para montar el caso Gurtel contra dirigentes populares de acrisolada honestidad o contra otros que aparecen imputados por tonterías, según la opinión de Esperanza Aguirre. Pero sería faltar a la verdad omitir los mensajes “en positivo” del Partido Popular indicando la manera de salir de la recesión económica, tales como que hace falta generar confianza, hacer los deberes, crear empleo, dar oportunidades a los jóvenes, contener el gasto, hacer reformas, fomentar la inversión, fijar por ley el tope del déficit y tener planes energéticos como Dios manda.

   El resultado electoral del 22 de mayo ha mostrado que cuando el país se halla en una situación de aguda crisis económica y financiera, y el comportamiento de la clase política aparece como una de las principales preocupaciones de los ciudadanos, la derecha no necesita un programa económico para ganar, pues le basta con propagar el catastrofismo y adobarlo con tópicos neoliberales, retórica patriotera y populismo católico.
   
   4. El fenómeno de la corrupción

   Entre las pocas novedades aportadas por la campaña de las elecciones locales y autonómicas, hay que señalar como un nuevo y preocupante elemento la defensa numantina que la derechona ha hecho de las listas con candidatos imputados en casos de corrupción, actitud que sería de lamentar se repitiese en las próximas elecciones generales.
   Aunque había imputados por prevaricación, cohecho o falsedad en documento público en las listas de otros partidos, los casos más escandalosos se han visto en las del Partido Popular -las listas Gurtel-, que, para pasmo de las personas honradas, han resultado clamorosamente victoriosas. Con lo cual, cabe colegir que, al defender a candidatos presuntamente corruptos, los líderes populares han logrado corromper a los votantes al habituarles a admitir la corrupción en las instituciones representativas como un elemento anejo a la actividad política, incluso como algo meritorio que requiere especial pericia. Una vez admitido el principio mercantil de que todos tenemos un precio, llegar a ser un corrupto importante depende de la ocasión y de la habilidad, disfrazada en el lenguaje de la calle como inteligencia, para negociar al alza el valor de la propia falta de honradez.
   
   Por el modo en que se ha extendido y los niveles que ha alcanzado en los partidos políticos y en las instituciones representativas, el fenómeno de la corrupción política presenta una dimensión nueva, pues ya no se trata de una indeseable excrecencia del sistema o de una actividad anómala para financiar a los partidos, sino de un elemento dinamizador del modelo económico unido estrechamente a viejos usos como el caciquismo y el clientelismo político, que son los canales por donde se desparraman los ilegales beneficios de la colusión del poder político y el interés privado hacia los círculos de afortunados seguidores.
   El fenómeno de la corrupción revela la ausencia de normas reguladoras más precisas, las romas herramientas de la oposición para ejercer su función vigilante y las deficiencias y vicios de la administración de justicia, pero sobre todo una forma despótica de ejercer el poder, sea local, autonómico o nacional, como es la opacidad, o gobernar en secreto para evitar rendir cuentas a la ciudadanía, como muy bien sabe Francisco Correa, amigo del dinero público obtenido de forma ilegal.

   En el consejo que el experto cabecilla de la trama Gurtel daba al aprendiz en el asunto del mamoneo Carlos Clemente, ex viceconsejero de Inmigración de la Comunidad de Madrid [T. Calleja: “Manual de corrupción de Correa”, El País Madrid, 18 de marzo de 2011, p. 1], -Hay que ser opaco y no transmitir que haces busines-, recomendaba actuar con intención dolosa para facilitar la disimulada cooperación de los gestores públicos y evitar el control de la oposición.

   En un país con una alta proporción de economía sumergida (se estima en un 22% del PIB) y una extendida tolerancia hacia la evasión fiscal y los delitos económicos, el triunfo electoral de listas con imputados por corrupción es una muestra de la perversión de la actividad política y de la incontrolada autonomía de la clase política, que actúa como si gozase de privilegios de casta; de la impotencia de la administración de justicia, de la degeneración de la vida democrática y de la putrefacción ética de una parte importante de la ciudadanía, así como una prueba de la doble moral católica, tan presente en la derecha, y de la firmeza del voto ideológico: que ganen los míos, aunque sean, presunta o realmente, corruptos.

Publicado en TRASVERSALES, Nº 23. Outubro-2011.